Deprem Öncesi Hazırlık
Deprem öncesinde alınacak önlemler, can ve mal kaybını önemli ölçüde azaltabilir. Ev ve işyerinde aşağıdaki kontrolleri yapmak hayati önem taşır:
- Mobilyaları duvara sabitleyin; devrilebilecek dolapları ve rafları güvenli hale getirin.
- Ağır eşyaları alt raflara yerleştirin, yatak başlarından uzak tutun.
- Gaz vanası ve elektrik sigortalarının yerlerini öğrenin, acil durumda nasıl kapatılacağını bilin.
- Binada çatlak, su sızıntısı veya yapısal zayıflık varsa uzman görüşü alın.
Acil Durum Çantası
Her evde ve işyerinde kolay ulaşılabilir bir acil durum çantası bulundurulmalıdır. Çantada yer alması önerilen temel malzemeler:
- Su (kişi başı en az 3 günlük)
- Bozulmayan gıda malzemeleri
- İlk yardım kiti
- El feneri ve yedek piller
- Düdük, battaniye ve yedek giysi
- Önemli belgelerin kopyaları
Önemli: Acil durum çantasını altı ayda bir gözden geçirin; su ve gıdaları tazeleyin, pilleri kontrol edin.
Deprem Anında Yapılması Gerekenler
Sarsıntı başladığında sakin kalmak ve doğru pozisyon almak kritiktir:
- Çök, Kapan, Tutun: Sağlam bir masa altına girin, başınızı koruyun ve masa ayağına tutunun.
- Pencerelerden, aynalardan ve devrilebilecek eşyalardan uzak durun.
- Asansör kullanmayın; merdivenlere yönelmeyin.
- Dışarıdaysanız binalardan, elektrik direklerinden ve köprülerden uzaklaşın.
Deprem Sonrası
Sarsıntı durduktan sonra artçı depremlere karşı hazırlıklı olun. Yangın ve yapısal hasar risklerine karşı şu adımları izleyin:
- Gaz kokusu alırsanız vanayı kapatın, kibrit veya çakmak yakmayın.
- Hasarlı binalara girmeyin; yetkililerin talimatlarını bekleyin.
- Telefon hatlarını acil durumlar dışında meşgul etmeyin.
- Artçı sarsıntılara karşı aynı korunma pozisyonunu tekrarlayın.
Unutmayın: Deprem sonrası yangınlar, en az sarsıntı kadar tehlikelidir. Elektrik ve gaz tesisatını kontrol etmeden kullanmayın.
Deprem öncesi hazırlık yapmak, afet anında paniği azaltan en önemli faktörlerden biridir. Evinizdeki mobilyaları sabitlemek, devrilebilecek eşyaları güvenli hale getirmek ve ağır yükleri alt raflarda tutmak, olası bir depremde yaralanma riskini ciddi ölçüde düşürür. Ayrıca evinizdeki gaz vanası ve elektrik sigortalarının yerini önceden öğrenmek, acil bir durumda hızlıca müdahale edebilmenizi sağlar. Binanızda daha önce fark ettiğiniz çatlaklar veya yapısal sorunlar varsa, mutlaka bir uzmandan görüş almalısınız. Küçük önlemler büyük farklar yaratabilir.
Acil durum çantası, her evde ve işyerinde kolayca ulaşılabilecek bir noktada bulundurulması gereken hayati bir malzeme setidir. Bu çantanın içerisinde temel ilk yardım malzemeleri, el feneri, yedek piller, düdük, battaniye ve bir miktar nakit para yer almalıdır. Ayrıca en az üç gün yetecek kadar içme suyu ve dayanıklı gıda maddeleri de çantada bulunmalıdır. Önemli belgelerin fotokopilerini su geçirmez bir poşette saklamak ve düzenli olarak çanta içeriğini gözden geçirmek de unutulmamalıdır. Çantanızı evin çıkış kapısına yakın bir yerde tutmak, deprem anında hızlıca almanızı sağlar.
Deprem anında doğru davranış biçimlerini bilmek, hayatta kalma şansınızı artırır. Sarsıntı başladığında sakin kalmaya çalışmalı ve hemen çök-kapan-tutun pozisyonunu almalısınız. Sağlam bir masa veya sıranın altına girerek başınızı ve boynunuzu korumaya özen gösterin. Kesinlikle merdivenlere veya asansörlere yönelmemek gerekir, çünkü bu alanlar deprem sırasında en tehlikeli yerler arasındadır. Sarsıntı durana kadar bulunduğunuz yerde kalmaya devam edin. Pencerelerden, camlardan ve devrilebilecek dolap gibi büyük eşyalardan uzak durarak kendinizi koruyabilirsiniz.
Deprem sonrasında yapılacaklar da en az öncesi kadar önemlidir. Sarsıntı tamamen durduktan sonra sakin bir şekilde çevrenizi kontrol edin ve güvenli bir şekilde binayı terk etmeye çalışın. Gaz kokusu alıyorsanız ana vanayı kapatın ve kibrit, çakmak gibi ateş kaynaklarını kesinlikle kullanmayın. Artçı sarsıntılara karşı hazırlıklı olun ve belirlenmiş toplanma alanlarına yönelin. Çevrenizde yaralı varsa ilk yardım bilgilerinizi kullanarak yardım edebilir, ancak kendi güvenliğinizi de ihmal etmemelisiniz. Yetkililerin anonslarını ve uyarılarını dikkatle takip ederek doğru bilgiye ulaşmaya özen gösterin.